Tarihin akışını etkileyen kadınlar, kendi kusurlarına göğüs gererek, en cesur benliklerini ortaya koydular. Yaşadıkları dönemin koşullarına ayak uydurmaktansa bulundukları toplumu derinden etkileyecek adımlar attılar. Toplumda onlara dayatılan rollerin dışına çıkıp, kendi cevherlerini ortaya çıkardılar.
“Kimi izler solarken, kimileri daha da belirginleşir.”
Dünya tenisi denildiğinde akla ilk gelen isim Billie Jean King, erkeklerin tenis sporunda egemen olarak görüldüğü bir dönemde hayatını sporda cinsiyet ayrımıyla mücadeleye adayan, eşit para ödülü için savaşan bir rol modeldir. Billie Jean, önce bulunduğu topluma daha sonra ise tüm dünyaya sesini sporla, yani tenisle duyurmuştur. Bugün 74 yaşında olan Billie Jean King, kariyerine on iki Grand Slam tekler ve on altı çiftler şampiyonluğu sığdırmış, “Wimbledon”ı altı kez kazanmış bir tenis yıldızıdır. Onu efsaneler arasına yazdıran sadece başarılı tenis kariyeri değil, her zaman cinsiyet ayrımına karşı verdiği mücadele ve devrim niteliğindeki yapmış olduğu çalışmalardır.
Billie Jean, cinsiyet eşitsizliğiyle ilk kez 12 yaşında, Los Angeles’ta katıldığı bir tenis turnuvasında karşılaşmış, kız tenisçilerin tenis eteği giymesi beklenilen turnuvada Billie Jean şort giymesinden dolayı grup fotoğrafından çıkartılmıştır. Bu olayın sonrasında kadın sporcuların maruz kaldığı eşitsizliğin sadece giyimle sınırlı kalmadığını fark etmiştir.
1960 ve 1970’li yıllarda yapılan tenis turnuvalarında kadınların ödenme oranları erkeklerinkinden çok daha azdı. O dönemde Amerika Açık’ı kazanan Billie Jean, erkeklerin şampiyonu Ilie Năstase'den on beş bin dolar daha az para kazanması üzerine bu duruma karşı çıkmak adına risk alarak mücadele etmeye başlamıştır. Bu cesur kadın, profesyonel kadın tenisçilerin katıldığı turnuvaları bir çatı altına toplayan ve organize eden, aynı zamanda dünyanın herhangi bir yerinde doğmuş herhangi bir kız çocuğuna diğer sporcularla yarışabileceği eşit fırsatlar sunan Kadın Tenisçiler Birliği’nin (WTA) kurucusu ve ilk başkanı olmuştur.
Billie Jean’in vermiş olduğu haklı mücadele yerini bulmuş ve artık Grand Slam turnuvalarında kadın ve erkek tenisçilere eşit para ödülü sunulmaya başlanmıştır. Eşit para ödülünün sunulduğu ilk turnuva Amerika Açık’tır ve daha sonra bu kuralın diğer Grand Slam’lerde uygulanması otuz yedi yıl gibi uzun bir zaman dilimine yayılmıştır. Billie Jean’in o dönem bu denli dikkate alınmasında dünya bir numarası olması ciddi katkı sağlamıştır.
Billie Jean’in hayatında bir başka dönüm noktası olan olay ise eski dünya erkek bir numarası Bobby Riggs’le yaptığı “Cinsiyetler Savaşı” olarak isimlendirilen efsanevi maçtır. Riggs, tenise ilgi çekmek ve para kazanmak için medyanın da desteğiyle Jean’e meydan okumuştur. Riggs’in medyaya verdiği röportajda; “Kadınlar, erkeklerin yüzde 25’i kadar tenis oynuyor, dolayısıyla ödülün de yüzde 25’ini almaları doğrudur.”, “Neden yenerim, biliyor musunuz? Çünkü o bir kadın ve duygusal olarak dengesiz!” sözleri Billie Jean’i hırslandırmış ve bu maçı tüm kadın sporcular adına mutlaka kazanması gerektiğini hissetmiştir. Sadece sportif bir müsabaka olmayan bu maçı, otuz bin seyirci kortta ve doksan milyon izleyici de ekran başında heyecanla beklemiş; tam anlamıyla bir karnaval havasında yapılan bu maça Billie Jean, Kleopatra kostümüyle çıkmıştır. Maç sonrası yaptığı tarihi konuşmada “Eğer kaybetseydim kadın tenisi 50 yıl geriye giderdi. Kadın tenisinin geleceği büyük yara alır ve bu olay kadının öz saygısını olumsuz etkilerdi.” diyen King, 55 yaşındaki eski Wimbledon şampiyonu Riggs’i 3-0 yenmiştir.
Dünya sineması bu müthiş başarı öyküsüne duyarsız kalmamış, Emma Stone’nun Billie Jean’i canlandırdığı “Battle of the Sexes” filmini çekmiştir. Bu film, izlenmesi gereken filmler arasında yerini almıştır.
Kendisinin ve tüm kadın sporcuların eşit hak ve fırsatlara sahip olması gerektiğini bu maçı kazanarak kanıtlamış mıydı Billie Jean? Peki ya bu haklara sahip olmak için gerçekten de kanıt mı gerekiyordu?
Seneler sonra Barack Obama Billie Jean’e o maçı izlediğinde 12 yaşında olduğunu ve bugün sahip olduğu iki kızını yetiştirmesinde bu maçın büyük etkisi olduğunu söylemiştir.
Çok az insana sunulan bu imkânı bir başarı öyküsüne dönüştüren Billie Jean, tenis gibi küresel bir sporu adeta bir platform olarak görmüş ve kadın-erkek eşitliği için her gün savaş vermiştir.
Bugün Billie Jean, kurucusu olduğu Billie Jean King Leadership Initiative’de, çeşitli şirket ve firmaların kadın ve erkek çalışanlarına eşit fırsatlar sunmalarını teşvik edecek çalışmalar sürdürmektedir. Farklı kişilik, kültür veya yaşam tarzına sahip olan insanların, iş yerlerine pozitif ve özgün katkılar sağladıklarının savunuculuğunu yapmaktadır.
Peki bu mücadele biter mi?
Ne acıdır ki geçen sene yapılan istatistikler, dünya sıralamasında kadınlarla eşdeğer sıraya sahip olan erkeklerin yüzde yetmiş birinin kadınlardan daha çok para kazandığını göstermektedir. Geçmişte bir çok gencin örnek aldığı Novak Djokovic ve Rafael Nadal, erkek tenis maçlarının daha çok ilgi görmesinden dolayı erkek tenisçilere daha çok para ödenmesi gerektiğini öne sürmüşlerdi. Halbuki veriler, tenis maçlarına duyulan ilginin cinsiyete değil, oyuncuların kendi performans ve kişiliklerine bağlı olduğunu göstermektedir.
Billie Jean King’in tenisteki başarısıyla tüm dünyanın dikkatini çektiği bu dönemde, diğer kadın sporculardan aldığı güçle insanlığı harekete geçirecek ve gelecek nesilleri de etkileyecek değişimlere imza atması ilham verici ve cesaretlendiricidir.
“Kahraman tutuşturur ve halkı alevlendirir. Ancak kahraman onu, milletten aldığı ateş ve heycanla yakar.” *
*Petrov Grigory, Beyaz Zambaklar Ülkesinde. Çev. Nazik Demir ve Yılmaz Demir (İstanbul: Zambak Yayınları, 2013), 25.
Kaynakça
https://www.billiejeanking.com/biography/
https://www.ted.com/talks/billie_jean_king_this_tennis_icon_paved_the_way_for_women_in_sports/transcript?language=tr&hc_location=ufi#t-646802
http://www.blogteb.com/filme-de-cekilen-tenis-tarihinin-efsanevi-maci-cinsiyetler-savasi-battle-of-the-sexes/
https://www.britannica.com/biography/Billie-Jean-King
https://www.biography.com/athlete/billie-jean-king
https://edition.cnn.com/2014/02/24/sport/tennis/billie-jean-king-fast-facts/index.html https://www.theguardian.com/sport/ng-interactive/2018/jul/14/tennis-pay-gap-shouldnt-be-gender-based
Fotoğraf için tıklayınız.